بلاگ
بحران آب و برق ایران ۲۰۲۵: پیامدهای سلامت و راهکارهای پزشکی
بحران آب و برق ایران سال ۲۰۲۵ برای بسیاری از ایرانیها با شرایطی دشوار آغاز شد. خشکسالی بیسابقه، کاهش شدید بارشها، افت منابع آب زیرزمینی و فشار بر زیرساختهای برق، منجر به قطعیهای طولانیمدت در بخشهای مختلف کشور شد. بسیاری از شهرها، از جمله تهران، اصفهان، مشهد و کرمان، روزهایی را تجربه کردند که نه آب آشامیدنی در دسترس داشتند و نه برق پایدار. این بحران نهتنها زندگی روزمره را مختل کرد، بلکه اثرات جدی بر سلامت عمومی بهویژه برای کودکان، سالمندان و بیماران مزمن گذاشت.
بحرانهای اینچنینی فقط یک مشکل زیستمحیطی نیستند؛ بلکه تهدیدی جدی برای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی مردم به شمار میروند. در این مقاله، ضمن بررسی دلایل و پیامدهای بحران آب و برق، راهکارهای عملی برای کاهش آسیبها و حفظ سلامتی را مرور میکنیم.
۱. دلایل بحران آب و برق در ایران ۲۰۲۵
برای درک بهتر پیامدهای این بحران، ابتدا باید به ریشههای آن نگاه کنیم:
کاهش بارندگی و تغییرات اقلیمی: کاهش چشمگیر بارشها و افزایش دما، منابع آبی کشور را تحت فشار گذاشته است.
مصرف بیرویه آب: الگوهای نادرست مصرف آب در کشاورزی، صنعت و خانگی، منابع موجود را با سرعت زیادی کاهش دادهاند.
فرسودگی زیرساختها: شبکههای توزیع آب و برق قدیمی و غیرکارآمد هستند و در برابر فشار تقاضای بالا تاب نمیآورند.
مدیریت ناکارآمد منابع: نبود برنامهریزی بلندمدت و سیاستهای نادرست باعث تشدید مشکلات شده است.
افزایش جمعیت شهری: رشد سریع شهرنشینی نیاز به آب و برق را چند برابر کرده است.
۲. پیامدهای بهداشتی بحران
این بحران بر سلامت عمومی تأثیرات مستقیم و غیرمستقیمی دارد که در ادامه به مهمترین آنها اشاره میکنیم:
کمآبی بدن (دهیدراتاسیون)
وقتی بدن به اندازه کافی آب دریافت نمیکند، عملکرد سلولها مختل میشود. علائم کمآبی شامل سرگیجه، ضعف، خشکی دهان و در موارد شدید، افت فشار خون و شوک است. این مسئله برای سالمندان و کودکان خطرناکتر است.
گرمازدگی و مشکلات دمایی
قطع برق در روزهای گرم تابستان، بهویژه در مناطق جنوبی و مرکزی ایران، باعث افزایش دمای محیط و خطر گرمازدگی میشود. علائم گرمازدگی شامل افزایش دمای بدن، تعریق شدید، تهوع، سردرد و حتی از دست دادن هوشیاری است.
بیماریهای گوارشی
با قطع برق، سیستمهای سرمایشی و یخچالها از کار میافتند و مواد غذایی سریعتر فاسد میشوند. این شرایط محیط مناسبی برای رشد باکتریهایی مثل سالمونلا و ایکولای ایجاد میکند که باعث مسمومیت غذایی میشوند.
مشکلات پوستی و بهداشت فردی
کمبود آب برای شستوشو و استحمام باعث تجمع آلودگی و میکروبها روی پوست میشود که زمینهساز بیماریهای قارچی، عفونی و حساسیتهای پوستی است.
اثرات روانی و اجتماعی
زندگی در شرایط ناپایدار و پیشبینیناپذیر، باعث افزایش اضطراب، افسردگی و استرس میشود. همچنین اختلافات خانوادگی و اجتماعی ممکن است در چنین شرایطی بیشتر شود.
۳. توصیههای پزشکی و پیشگیرانه
پزشکان و کارشناسان بهداشت عمومی مجموعهای از اقدامات را برای کاهش آسیبها توصیه میکنند:
مدیریت مصرف آب
استفاده از بطریهای آب معدنی برای آشامیدن و پختوپز.
ذخیرهسازی آب در ظروف تمیز و ضدعفونیشده.
استفاده مجدد از آب شستوشو برای کارهای غیرآشامیدنی مثل آبیاری.
پیشگیری از کمآبی و گرمازدگی
نوشیدن آب خنک و سالم به مقدار کافی، حتی اگر احساس تشنگی نمیکنید.
پوشیدن لباسهای سبک، نخی و رنگ روشن.
اجتناب از فعالیت شدید در ساعات اوج گرما.
بهداشت مواد غذایی
مصرف سریع مواد غذایی پختهشده و جلوگیری از نگهداری طولانی.
استفاده از یخدانهای قابل حمل در زمان قطع برق.
شستوشوی میوهها و سبزیجات با آب سالم یا محلول ضدعفونیکننده.
مراقبت از بیماران و گروههای آسیبپذیر
نگهداری داروهای حساس به دما در ظروف عایق یا یخدان.
توجه ویژه به کودکان، سالمندان و بیماران قلبی یا دیابتی.
۴. راهکارهای خانگی برای مقابله با بحران
علاوه بر توصیههای پزشکی، اقدامات زیر میتواند به کاهش فشار بر منابع و حفظ سلامتی کمک کند:
جمعآوری آب باران: حتی مقادیر کم میتواند برای کارهای غیرآشامیدنی استفاده شود.
استفاده از انرژی خورشیدی: برای شارژ وسایل کوچک یا تأمین روشنایی.
تهویه طبیعی خانه: استفاده از پنجرهها و پردهها برای کنترل دمای داخل خانه.
کاهش مصرف برق غیرضروری: خاموش کردن وسایل برقی که استفاده نمیشوند.
۵. نقش جامعه پزشکی و نهادهای سلامت
داروخانهها، مراکز درمانی و پزشکان در این بحران نقش مهمی دارند. آنها میتوانند با ارائه مشاوره بهداشتی، توزیع لوازم ضروری و نظارت بر سلامت گروههای آسیبپذیر، از شدت آسیبها بکاهند. همکاری این نهادها با رسانهها برای آموزش عمومی، کلید موفقیت در مدیریت چنین شرایطی است.
نتیجهگیری
بحران آب و برق ایران ۲۰۲۵ نهتنها یک مشکل زیرساختی و زیستمحیطی، بلکه تهدیدی جدی برای سلامت مردم است. آگاهی از پیامدهای این بحران و اجرای راهکارهای پیشگیرانه، میتواند از بروز بسیاری از بیماریها و مشکلات جلوگیری کند. همکاری بین مردم، نهادهای بهداشتی و دولت برای مدیریت منابع، بهترین راه برای عبور از این شرایط دشوار است.